اما و اگرهای توسعه شهری در بستر بازآفرینی

1398/02/26 - 09:13:00 ق.ظ
اما و اگرهای توسعه شهری در بستر بازآفرینی

بافت های فرسوده شهری از معضلات گریبانگیر کشور است که تمام شهرها و کلانشهرها درگیر آن هستند و طبق آمار مستند یک سوم جمعیت کشور در 140 هزار هکتار بافت فرسوده و ناکارآمد شهری زندگی می کنند.
بازسازی بافت های فرسوده از دیرباز در دستور کار دولتها بوده و در راستای سرعت گرفتن روند نوسازی این بافت ها، طرح جدید بازآفرینی شهری به عنوان یکی از سیاستهای اصلی دولت دوازدهم در بهمن ماه سال 96 به اجرا گذاشته شد.
در اجرای این طرح دولت، زمین های دولتی را برای محله سازی اختصاص داد و در کنار آن برای مسکن اولی ها نیز نرخ سود تسهیلات را کاهش داد و تامین خدمت زیربنایی، تسهیل مقررات و اختصاص تسهیلات بانکی را در نظر گرفت.
خراسان رضوی نیز دارای بیش از 9 هزار هکتار بافت ناکارآمد شهری و بافت فرسوده است و کلانشهر مشهد چهار هزار و 290 هکتار از این بافت فرسوده و بافت ناکارآمد را با بیش از یک میلیون نفر جمعیت در خود جای داده است.
از این رو امروز 26 اردیبهشت ماه اولین نشست از سلسله نشست های تخصصی گفتمان توسعه شهری به موضوع توسعه اجتماعی محلی و بازآفرینی شهری پایداردر مشهد اختصاص یافت.
این سلسله نشست ها بنا به گفته محمد هادی مهدی نیا، رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای اسلامی شهر مشهد با موضوعات متفاوت برنامه ریزی شده است و در آنها در موضوعات مختلف مباحث نظری، تحلیل موضوع، تجارب جهانی، نقطه نظرات متفاوت و متناقض بیان می شود تا بتوان به راهکارهای مناسبی برای حل مسائل شهری رسید.

* افزایش کیفیت زندگی
استاد دانشگاه تربیت مدرس تهران در این نشست گفت: در بازآفرینی، گفت و گو با نهاهای اجتماعی از عناصر کلیدی است و بازآفرینی باید باعث افزایش کیفیت زندگی شود.
دکتر مجتبی رفیعیان با تاکید بر رویکرد محرومیت زدایی در طرح های بازآفرینی شهری افزود: در بازآفرینی شهری اقدامات محیطی، توسعه اقتصادی، آموزشهای همگانی و در کنار آنها اصلاحات کالبدی به اجرا در می آید لذا باید به همه جوانب بازآفرینی توجه شود.
وی اضافه کرد: در فرایند بازآفرینی شهری باید به ارزشهای محلی احترام گذاشت چون ساکنان در این فرایند به عنوان "دارایی کلیدی" درنظر گرفته می شوند و باید آنها را در استراتژی های مختلف طرح بازآفرینی دخیل کرد.
استاد دانشگاه تربیت مدرس تهران گفت: در بحث بازآفرینی باید تصمیم گیری توافقی بین دولت، بخش خصوصی و مردم محقق شود.
دکتر رفیعیان افزود: لایحه مدیریت یکپارچه شهری همچنان ابتر مانده است و به سراغ مدیریت هماهنگ رفته ایم.

* محیط زیست؛ قربانی مکانیزم اقتصادی
عضو هیات علمی دانشگاه تهران نیز در این نشست گفت: در عصر کنونی مفاهیم حاشیه و متن در شهرنشینی کاملا در عمل تغییر کرده است، فیلترینگ اقتصادی بدون درنظرگرفتن مشترکات فرهنگی، اجتماعی و غیره آدمهای دانه درشت را کنار هم و ریزدانه ها را کنار هم برده است.
دکتر حسین حاتمی نژاد افزود: جدایی گزینی قومیتی هویت خود را در شهرها از دست داده است و با رواج کوه خواری، رانت خواری ، باغ خواری تحت شرایط خاص، این مکانهای زیست محیطی تبدیل به بزرگترین مرکز فروش کالاهای غربی و چینی بدون رنگ و بوی اسلامی شده است.
وی ادامه داد: در شهرها و کلانشهرها محیط زیست و بهترین باغ های منطقه را نابود و قربانی مکانیزم اقتصادی در ساختار سیاسی و اقتصادی خاص می کنیم.
عضو هیات علمی دانشگاه تهران گفت: 40 سال پیش مشهد با 650 هزار نفر جمعیت دارای 10 هزار حاشیه نشین بود ولی هم اینک جمعیت پنج برابر شده و جمعیت حاشیه نشین با رشد زیاد به بیش از یک میلیون نفر رسیده است.
حاتمی نژاد با اشاره به سقوط طبقه متوسط در بافتهای شهری افزود: توسعه اجتماعی محلی بدون داشتن راهبرد، عملیات بلند مدت و برنامه استراتژیک غیرممکن است.
وی ادامه داد: از سال 1950 ادبیات بازسازی در جهان رواج یافت و در بررسی سیر تحول فیزیکی کالبدی شهرها و طرح های توسعه شهری مشخص شد وقتی طرحی از خارج وارد می شود و می خواهیم به زور آن را به شهر سنت گرا تزریق کنیم خیلی نباید انتظار موفقیت داشته باشیم.
عضو هیات علمی دانشگاه تهران گفت: زیربنای تمام مسائل کالبدی، اجتماعی و فرهنگی در کشورهای جهان سوم اقتصاد است لذا در جوامع و شهرها ارزشهای اسلامی - ایرانی در مقابل کالایی شدن زمین و مسکن رنگ باخته است و ما دچار پارادوکس شده ایم.
حاتمی نژاد افزود: آسیبهای اجتماعی به ویژه در شهرهای بزرگ در حال افزایش است مثلا حدود 10 سال قبل در مشهد پدیده گورنشینی را کشف کردم ولی این موضوع رسانه ای نشد و هم اینک نیز در تهران درخت خوابی بروز و ظهور کرده است.
وی ادامه داد: برای بازآفرینی شهری باید طرحی نو درانداخت اما آیا با شیوه های لیبرالیستی و ایجاد فضاهای لاکچری می توان مردم را از فقر نجات داد؟

*هویت محدوده حرم مطهر رضوی قربانی بازار
عضو هیات علمی دانشگاه تهران گفت: هم اینک در مشهد و به ویژه در مناطق پیرامون حرم ارزش مادی افزایش یافته و ارزش هویتی از بین رفته است. هتلهای لوکس چندستاره و مراکز فروش محصولات چینی جای هویت اصلی این منطقه را گرفته است و هویت مکانی قربانی ساختارهای بازارمحور شده است.
حاتمی نژاد با بیان اینکه جهان سوم سازی در جهان در حال شکل گیری است افزود: پیش بینی می کنم چنانچه طی30 سال آینده در مشهد جلوی رشد فزاینده سکونتگاههای غیر رسمی گرفته نشود این سکونتگاه ها از 35 درصد به حدود 80 درصد افزایش یابد.

*مشارکت شهروندان
یکی دیگر از اساتید دانشگاه در حوزه شهرسازی نیز در این خصوص گفت: در طرح های بازآفرینی مردم باید در فرایند طرح ریزی مشارکت داشته باشند چون جایی که از خواست مردم تبعیت شود توسعه پایدار ایجاد می شود.
دکتر سید مسلم سیدالحسینی افزود: مدیریت شهری باید بپذیرد که مردم می توانند بر محیط خود تاثیرگذار باشند و به ارزشهای جامعه احترام بگذارند لذا در تصمیم گیری عمومی باید زمینه مشارکت آزادانه برای همه شهروندان وجود داشته باشد.
وی ادامه داد: مدیران شهری باید بدانند که موفقیت فقط از طریق شهروندان اتفاق می افتاد نه نخبگان و متخصصان لذا باید به دنبال نخبه آفرینی در بین شهروندان باشند.
در مشهد چهار هزار و 290 هکتار بافت فرسوده و بافت ناکارآمد شهری وجود دارد که بیش از یک میلیون نفر را در خود جای داده است.
1922/7505

انتهای پیام /*